Ο Μάρτιος είναι αφιερωμένος στην ενημέρωση, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Τι είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου (ορθοκολικός καρκίνος);
Ο ορθοκολικός καρκίνος είναι ένας τύπος καρκίνου του γαστρεντερικού συστήματος. Αναφέρεται επίσης ως καρκίνος του εντέρου, του παχέος εντέρου (κόλον) ή του ορθού. Όλοι αυτοί οι όροι περιγράφουν καρκίνο που αναπτύσσεται στο παχύ έντερο, δηλαδή στο κατώτερο τμήμα του πεπτικού συστήματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ορθοκολικός καρκίνος ξεκινά από ανώμαλες αναπτύξεις στον βλεννογόνο του εντέρου, που ονομάζονται πολύποδες. Παρότι σπάνια εμφανίζεται ταυτόχρονα στο κόλον και στο ορθό, οι δύο μορφές έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά και γι’ αυτό συχνά αναφέρονται συνολικά ως ορθοκολικός καρκίνος1.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αντιστοιχεί σχεδόν στο 10% όλων των διαγνώσεων καρκίνου παγκοσμίως. Είναι ο 3ος πιο συχνός τύπος καρκίνου και ο 2ος πιο θανατηφόρος, κυρίως επειδή συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο λόγω της ασυμπτωματικής του φύσης2. Προσβάλλει άνδρες και γυναίκες με παρόμοια συχνότητα3. Μέχρι το 2045, εκτιμάται ότι θα διαγνωστούν 3,29 εκατομμύρια νέα περιστατικά παγκοσμίως, οδηγώντας σε 1,66 εκατομμύρια θανάτους4.
Η ηλικία: ένας από τους κύριους παράγοντες κινδύνου
Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται με την ηλικία. Η πλειονότητα των περιστατικών αφορά άτομα άνω των 50 ετών2. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των περιστατικών και σε νεότερους ενήλικες, με τα κρούσματα σε άτομα κάτω των 50 να αυξάνονται στην Ευρώπη5. Τα δεδομένα αυτά είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, καθώς, ελλείψει συμπτωμάτων, σχεδόν το 60% των ασθενών διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου, ενώ το 22% εξ αυτών παρουσιάζουν ήδη μεταστάσεις6.
Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου είναι γενετικοί και δεν μπορούν να τροποποιηθούν. Ωστόσο, υπάρχουν και παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και μπορούν να περιοριστούν. Η τακτική σωματική άσκηση και η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά φαίνεται να προσφέρουν προστατευτικό όφελος. Αντίθετα, ο κίνδυνος αυξάνεται με αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος και αλλαντικών, αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία, αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα. Επιπλέον, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, όπως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, αποτελούν επίσης παράγοντες κινδύνου⁷.
Ένας καρκίνος που μπορεί να προληφθεί
Σε πολλές περιπτώσεις, ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να προληφθεί. Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής — με έμφαση σε μη επεξεργασμένα τρόφιμα, περιορισμό του κόκκινου κρέατος, τακτική άσκηση και μειωμένη κατανάλωση αλκοόλ και καπνού — συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου.
Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος (screening) είναι καθοριστικής σημασίας για την έγκαιρη διάγνωση. Η πρόγνωση εξαρτάται άμεσα από το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση, καθώς τα πρώιμα στάδια συνδέονται με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης.
Όταν η νόσος διαγνωστεί έγκαιρα, μπορεί να θεραπευτεί αποτελεσματικά. Στο πρώτο στάδιο, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης φτάνει το 90%8. Η έγκαιρη ανίχνευση, η κατάλληλη θεραπεία και η συστηματική παρακολούθηση βελτιώνουν τόσο την επιβίωση όσο και την ποιότητα ζωής των ασθενών1.
Θεραπευτικές προσεγγίσεις
Η θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου καθορίζεται κυρίως από το στάδιο της νόσου, τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη χειρουργική επέμβαση, τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία — η οποία έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στον καρκίνο του ορθού — καθώς και τις στοχεύουσες θεραπείες και τις ανοσοθεραπείες που βασίζονται σε συγκεκριμένους μοριακούς βιοδείκτες1.
Ανάλογα με το στάδιο της νόσου, ο στόχος της θεραπείας διαφοροποιείται. Στα πρώιμα στάδια επιδιώκεται η ριζική αφαίρεση του όγκου μέσω χειρουργικής επέμβασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγείται επικουρική ή νεοεπικουρική συστηματική θεραπεία με στόχο τη μείωση του κινδύνου υποτροπής. Στη μεταστατική νόσο, η αντιμετώπιση βασίζεται σε συνδυασμούς συστηματικών χημειοθεραπειών ή/και στοχευμένων θεραπειών για τον έλεγχο της εξέλιξης της νόσου. Σε πιο προχωρημένα στάδια, η προσέγγιση μπορεί να είναι παρηγορική, με κύριο στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς και τον αποτελεσματικό έλεγχο των συμπτωμάτων1.
[1] Kumar A, Gautam V, Sandhu A, Rawat K, Sharma A, Saha L. Current and emerging therapeutic approaches for colorectal cancer: A comprehensive review. World J Gastrointest Surg. 2023 Apr 27;15(4):495-519. doi: 10.4240/wjgs.v15.i4.495. PMID: 37206081; PMCID: PMC10190721.
[2] Source: World Health Organization: https://www.who.int/fr/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer -consulted on 17/02/2025
[3] Globocan, 2022, Globocan, 2022.pdf
[4] Source: World Health Organization / Global Cancer Observatory 2022, International Agency for Research on Cancer (IARC) : https://gco.iarc.who.int/tomorrow/en/dataviz/isotype?age_end=17&single_unit=100000&types=0&cancers=41- consulted on 17/02/2025
[5] Source: Vuik, Fanny ER, et al. “Increasing Incidence of Colorectal Cancer in Young Adults in Europe over the Last 25 Years.” Gut, vol. 68, no. 10, 16 May 2019, pp. 1820–1826 : https://doi.org/10.1136/gutjnl-2018-317592
[6] Source: American Cancer Society, Colorectal cancer statistics, 2023 : https://acsjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.3322/caac.21772 – consulted on 17/02/2025
[7] Kalpana K et al Int J Sci Res Sci & Technol. Colorectal Cancer Symptoms and Risk Factors – A Review November-December-2024, 11 (6) : 190-195
[8] Source: https://digestivecancers.eu/colorectal-what/ – consulted on 17/02/2025
