Ένας μήνας αφιερωμένος στην ενημέρωση, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου παχέος εντέρου.

Τι είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου (ορθοκολικός καρκίνος);

Ο ορθοκολικός καρκίνος είναι ένας τύπος καρκίνου του γαστρεντερικού συστήματος και αναφέρεται επίσης ως καρκίνος του εντέρου, του παχέος εντέρου (κόλον) ή του ορθού. Οι όροι αυτοί περιγράφουν καρκίνο που αναπτύσσεται στο παχύ έντερο. Οι περισσότερες περιπτώσεις ορθοκολικού καρκίνου ξεκινούν από ανώμαλες αναπτύξεις του βλεννογόνου, που ονομάζονται πολύποδες. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου προσβάλλει το κόλον ή το ορθό, τα οποία αποτελούν το κατώτερο τμήμα του πεπτικού συστήματος. Αν και σπάνια ξεκινά ταυτόχρονα και στα δύο σημεία, οι δύο μορφές έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά και γι’ αυτό συχνά αναφέρονται συλλογικά ως ορθοκολικός καρκίνος⁹.

Αποτελώντας σχεδόν το 10% του συνόλου των διαγνώσεων καρκίνου, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ο 3^ος πιο κοινός τύπος καρκίνου στον κόσμο¹, και ο 2^ος πιο θανατηφόρος¹, καθώς συχνά διαγιγνώσκεται αργά λόγω της ασυμπτωματικής του φύσης. Επηρεάζει τόσο γυναίκες όσες και άνδρες⁶. Μέχρι το 2045, εκτιμάται ότι θα διαγνωστούν 3,29 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου, οδηγώντας σε θανάτους 1,66 εκατομμυρίων ανθρώπων².

Ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου γενικά αυξάνεται με την ηλικία, με την πλειονότητα των περιπτώσεων να συμβαίνει μετά την ηλικία των 50¹. Ωστόσο, όλο και περισσότεροι νέοι ενήλικες νοσούν από καρκίνο παχέος εντέρου, με τον αριθμό των περιπτώσεων σε ενήλικες κάτω των 50 συνεχίζει να αυξάνεται στην Ευρώπη³. Αυτά τα στοιχεία είναι ακόμη πιο ανησυχητικά δεδομένου ότι, απουσία συμπτωμάτων, σχεδόν το 60% των ασθενών διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο (22% από αυτούς παρουσιάζουν μεταστάσεις)⁴.

Ηλικία: κύριος παράγοντας κινδύνου

Οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου εμφανίζονται σε άτομα άνω των 50 ετών⁷. Ενώ ορισμένοι παράγοντες είναι γενετικοί, άλλοι παράγοντες κινδύνου μπορούν να περιοριστούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής. Η τακτική άσκηση και η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά μπορούν να προσφέρουν σημαντικό όφελος. Αντίθετα, ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται από μια διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας και αλλαντικά, αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία, την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα⁷. Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (νόσος του Crohn και ελκώδης κολίτιδα) είναι επίσης παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου⁷.

Καρκίνος που μπορεί να προληφθεί εγκαίρως

Σε πολλές περιπτώσεις ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να προληφθεί. Η μείωση του κινδύνου ανάπτυξης αυτού του τύπου καρκίνου είναι δυνατή μέσω μιας υγιεινής διατροφής (ευνοώντας τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα και περιορίζοντας την κατανάλωση κόκκινου κρέατος), τακτικής σωματικής δραστηριότητας και μειωμένης κατανάλωσης αλκοόλ και καπνού.

Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος (screening) είναι καθοριστικός για την έγκαιρη διάγνωση. Η πρόγνωση εξαρτάται από το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση — τα πρώιμα στάδια έχουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή θεραπεία και η τακτική παρακολούθηση βελτιώνουν τόσο την επιβίωση όσο και την ποιότητα ζωής⁸.

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί επίσης να θεραπευτεί αποτελεσματικά αν διαγνωστεί εγκαίρως: Το ποσοστό επιβίωσης 5 ετών είναι 90% στο πρώτο στάδιο της νόσου⁵. Η πρώιμη ανίχνευση και η κατάλληλη θεραπεία είναι επομένως απαραίτητες για καλύτερη πρόγνωση και ποιότητα ζωής για τους ασθενείς.

Διαφορετικοί τύποι θεραπευτικών προσεγγίσεων
Υπάρχουν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, η επιλογή των οποίων εξαρτάται κυρίως από το στάδιο της νόσου, τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Οι βασικές θεραπευτικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν τη χειρουργική επέμβαση, τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία (με ιδιαίτερο ρόλο στον καρκίνο του ορθού), καθώς και τις στοχεύουσες/ανοσοθεραπείες που σχετίζονται με συγκεκριμένους μοριακούς βιοδείκτες. Ανάλογα με το στάδιο, ο θεραπευτικός στόχος διαφοροποιείται και μπορεί να είναι: η ριζική εκτομή του όγκου μέσω χειρουργικής επέμβασης, η μείωση του κινδύνου υποτροπής με επικουρική ή νεοεπικουρική συστηματική θεραπεία, ο έλεγχος της μεταστατικής νόσου με συνδυασμό συστηματικών χημειοθεραπειών ή/και στοχευμένων θεραπειών ή, σε πιο προχωρημένα στάδια, η παρηγορική προσέγγιση με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς και τον έλεγχο των συμπτωμάτων του.⁸

[1] Source: World Health Organization : https://www.who.int/fr/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer – consulted on 17/02/2025
[2] Source : World Health Organization / Global Cancer Observatory 2022, International Agency for Research on Cancer (IARC) : https://gco.iarc.who.int/tomorrow/en/dataviz/isotype?age_end=17&single_unit=100000&types=0&cancers=41- consulted on 17/02/2025
[4] Source : American Cancer Society, Colorectal cancer statistics, 2023 : https://acsjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.3322/caac.21772 – consulted on 17/02/2025
[3] Source : Vuik, Fanny ER, et al. “Increasing Incidence of Colorectal Cancer in Young Adults in Europe over the Last 25 Years.” Gut, vol. 68, no. 10, 16 May 2019, pp. 1820–1826 : https://doi.org/10.1136/gutjnl-2018-317592
[5] Source : https://digestivecancers.eu/colorectal-what/ – consulted on 17/02/2025

[6] Globocan, 2022, Globocan, 2022.pdf

 [7] Kalpana K et al Int J Sci Res Sci & Technol. Colorectal Cancer Symptoms and Risk Factors – A Review November-December-2024, 11 (6) : 190-195

[8] Kumar A, Gautam V, Sandhu A, Rawat K, Sharma A, Saha L. Current and emerging therapeutic approaches for colorectal cancer: A comprehensive review. World J Gastrointest Surg. 2023 Apr 27;15(4):495-519. doi: 10.4240/wjgs.v15.i4.495. PMID: 37206081; PMCID: PMC10190721.